Er wordt tegenwoordig ontzettend veel gesproken over trauma, hechting, het zenuwstelsel en herstel.
En in een wereld waarin alles steeds sneller lijkt te gaan en er steeds meer moet, lijkt het soms wel alsof ook herstellen steeds sneller moet.
Een reset van je zenuwstelsel in enkele seconden. Trauma loslaten in één sessie. Blokkades opheffen. Je zenuwstelsel herstellen met bepaalde frequenties, ademhaling, beweging, tapping of allerlei andere methoden.
Alsof iets wat zich gedurende jaren, en soms een heel mensenleven, heeft ontwikkeld ook weer in een handomdraai kan verdwijnen.
En het aanbod is enorm.
Van eenvoudige oefeningen en kortdurende interventies tot behandelingen en begeleidingstrajecten die jarenlang kunnen duren. Binnen de reguliere hulpverlening, coaching, persoonlijke ontwikkeling en allerlei alternatieve en spirituele stromingen.
Van workshops en plantmedicijnen tot programma's waarin wordt beloofd dat je in drie sessies werkelijk kunt herstellen. En dan hebben we ook nog alle opleidingen, trainingen, lezingen en boeken.
De methoden verschillen. De verklaringen verschillen. En ook wat iemand eraan kan hebben, verschilt.
Er worden ook allerlei mooie termen gebruikt en wetenschappelijke verklaringen aangehaald over hoe het brein werkt, wat er in het zenuwstelsel gebeurt en waarom een bepaalde methode daar zo snel iets aan zou kunnen veranderen.
Maar dat iemand goed kan uitleggen hoe iets werkt, betekent nog niet dat de methode die wordt aangeboden ook werkelijk doet wat ermee wordt beloofd.
Je kunt ontzettend veel kennis hebben van het zenuwstelsel, precies weten welke processen er in het lichaam plaatsvinden en daar een overtuigende uitleg over geven. Maar daarmee is nog niet gezegd dat je ook daadwerkelijk iets kunt veranderen aan overlevingsmechanismen die zich jarenlang hebben ontwikkeld.
En dat geldt niet alleen voor snelle oplossingen. Ook iemand die al jarenlang mensen begeleidt, kan ontzettend veel kennis hebben zonder werkelijk te herkennen vanuit welke overleving iemand nog steeds leeft.
Natuurlijk kunnen oefeningen helpen. Een gesprek kan iemand nieuwe inzichten geven en een behandeling kan verlichting brengen. Binnen een veilige begeleiding kan iemand ook nieuwe ervaringen opdoen en langzaam mogelijkheden ontwikkelen die er eerder misschien helemaal niet waren.
En soms is het juist die tijdelijke verlichting die iemand op dat moment zo hard nodig heeft. Even op adem kunnen komen. Wat minder spanning voelen. Niet steeds overspoeld worden door alles wat er vanbinnen gebeurt.
Daar kan ontzettend veel waarde in zitten. Niemand hoeft overal op de moeilijkste manier doorheen.
Maar wanneer iemand zich na een oefening rustiger voelt, wat is er dan eigenlijk veranderd? Want als er gesproken wordt over een reset van het zenuwstelsel, waar hebben we het dan precies over?
Is de hartslag wat gezakt? Is de ademhaling rustiger geworden? Voelt iemand zich minder gespannen? Of misschien op dat moment wat veiliger?
Dat zijn allemaal veranderingen die iemand kan ervaren. Maar is daarmee ook de overleving van waaruit iemand misschien al jarenlang leeft, veranderd?
Zijn de patronen en copingmechanismen die zich gedurende al die jaren hebben ontwikkeld ineens verdwenen? Is iemand ineens emotioneel volwassen?
En of het nu gaat om drie sessies, een avondworkshop of een reset van twaalf seconden, hebben we het dan over het verminderen van spanning en klachten? Of is er ook werkelijk iets veranderd aan wat daaronder ligt?
Is iemand inmiddels werkelijk aanwezig bij zichzelf? Of beweegt diegene nog steeds vanuit dezelfde automatische overlevingsreacties, zonder dat zelf in de gaten te hebben?
En als iemand dat zelf nauwelijks opmerkt, wordt het dan wel herkend door degene die belooft daar iets aan te veranderen? Wordt er gezien hoe snel iemand automatisch terugschiet in bepaalde patronen en reacties? Ook wanneer diegene zelf inmiddels ontzettend veel begrijpt over zijn eigen verleden, trauma's en gedrag?
Neem iemand die jarenlang gewend is geweest zich aan te passen. Er hoeft maar iemand geïrriteerd te raken en de aandacht gaat onmiddellijk naar die ander. Je voelt de spanning, probeert de situatie op te lossen, houdt rekening met de ander en ondertussen ben je jezelf alweer kwijt.
Misschien heb je niet eens door dat dit gebeurt. Zo gaat het immers al je hele leven.
En dan kun je iemand nog zoveel kennis meegeven, oefeningen aanleren of laten ervaren hoe het is om even minder spanning te voelen. Maar wordt er ook gezien wat iemand nog niet kan dragen? Wat zich misschien nooit voldoende heeft kunnen ontwikkelen? En is daar binnen die methode of begeleiding werkelijk ruimte voor?
Er zijn mensen die al jarenlang bezig zijn met therapie, trauma, angsten, emotionele onveiligheid en allerlei vormen van hulpverlening.
Je kunt er na al die jaren ontzettend veel wijzer van zijn geworden. Veel kennis en inzicht hebben opgedaan en inmiddels heel goed begrijpen waar bepaalde reacties vandaan komen. Terwijl de onderliggende overleving nog steeds niet werkelijk is herkend en meegenomen.
Op den duur kan dat niet alleen frustratie met zich meebrengen, maar ook ontzettend veel vermoeidheid.
Moe van steeds opnieuw tegen dezelfde patronen aanlopen. Moe van telkens je verhaal delen. Moe van hoe het leven voelt. Moe van alles.
En dan komt er iets voorbij waardoor het misschien wel sneller kan. Je hebt al zoveel geprobeerd, maar wilt het toch nog een kans geven.
Misschien helpt dit eindelijk. Misschien verandert er nu iets wat bij eerdere pogingen niet veranderde. Misschien brengt het verlichting. Misschien geeft het nieuwe inzichten.
Maar wat gebeurt er wanneer diezelfde overlevingsreacties daarna gewoon weer terugkomen?
Voor mensen die al jarenlang vanuit overleving leven, kunnen al die snelle beloftes opnieuw een pleister worden. En opnieuw een teleurstelling.
Dan begint de zoektocht weer. Een andere methode. Een andere behandeling. Opnieuw de hoop dat dit nu eindelijk gaat helpen.
Maar hoeveel wordt er eigenlijk stilgestaan bij wat iemand werkelijk nodig heeft? Wordt die ander ook werkelijk gezien?
Waar is die belofte op gebaseerd? Wat wordt er daadwerkelijk aangeboden? En wat gebeurt er wanneer die beloofde verandering uitblijft?
Die vragen gelden niet alleen voor een oefening van enkele seconden, maar net zo goed voor iemand die al jarenlang begeleiding ontvangt binnen de GGZ.
Waar wordt die mens nu werkelijk ontmoet?
Wat wordt er beloofd, en wat verandert er nu werkelijk?